Informasi & Media

Arkib Berita

Berita

Siaran Akhbar Perbincangan Meja Bulat Memartabatkan Bahasa Melayu (MBM)

04 May 2010 - Unit Komunikasi ITNM


Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), Kementerian Pelajaran Malaysia (KPM) dengan kerjasama Institut Terjemahan Negara Malaysia (ITNM) telah menganjurkan Perbincangan Meja Bulat Memartabatkan Bahasa Melayu (MBM) yang berlangsung pada 27 April 2010 di Hotel JW Marriot, Putrajaya.

Perbincangan yang dipengerusikan oleh YBhg. Tan Sri Dato’ Hj. Alimuddin Hj. Mohd. Dom, Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia, turut dihadiri YB. Datuk Dr. Sharuddin Md. Salleh, Pengerusi ITNM; Dato’ Asariah Mior Shaharuddin, Timbalan Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia (Sektor Pembangunan Profesionalisme Keguruan); Datuk Dr. Haili Dolhan, Rektor Institut Pendidikan Guru (IPG); dan Mohd. Zanal Dirin, Timbalan Pengarah Sains dan Teknologi, Bahagian Pembangunan Kurikulum. Perbincangan ini turut menghimpunkan 74 ahli mesyuarat yang terdiri daripada wakil Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP), wakil dari Institusi Pengajian Tinggi Awam, wakil persatuan penulis seperti Gabungan Penulis Nasional Malaysia (GAPENA) dan Persatuan Penulis Nasional Malaysia (PENA), wakil kesatuan guru, para pendidik sekolah menengah serta sekolah rendah, pakar bahasa, penggiat sastera, penggiat seni, dan wakil syarikat penerbit buku tempatan.

Secara umumnya, frasa ‘memartabatkan bahasa Melayu’ didefinisikan sebagai memberi kedudukan tinggi lagi bermaruah serta berprestij kepada bahasa Melayu dalam kalangan penutur aslinya serta masyarakat lain, pada peringkat nasional, serantau dan global. Bahasa Melayu yang bermartabat adalah bahasa yang mempunyai kedudukan ekonomi yang tinggi, sebagaimana dibuktikan oleh bahasa-bahasa utama dunia khususnya bahasa Inggeris, Perancis dan Jepun. Bagi memartabatkan bahasa Melayu, ia tentu sekali perlu menjadi bahasa yang mendukung pelbagai disiplin ilmu dan digunakan sepenuhnya dalam pentadbiran negara, penggubalan dan perumusan undang-undang, perbicaraan kes di mahkamah dan sektor kehakiman, sektor perdagangan, ekonomi, korporat dan pasaran saham, kedoktoran, kejuruteraan, teknologi maklumat serta pelbagai bidang penting dan utama yang menunjangi kemajuan bangsa serta negara di pentas global.

Dalam perbincangan ini, KPM telah membentangkan program yang dilaksanakan bermula tahun 2010 sehingga 2012 dalam usaha memperkasa dan memartabatkan bahasa Melayu. Secara dasarnya, program memartabatkan bahasa Melayu di KPM terbahagi kepada empat bahagian, iaitu Program Kurikulum, Program Kokurikulum, Program Kajian, serta Program Latihan dan Pembangunan. Berikut adalah ringkasan program dan aktiviti yang telah dibentangkan:

Program Kurikulum

  1. Bagi memartabatkan bahasa Melayu, pihak BPK telah melaksanakan transformasi Kurikulum Bahasa Melayu bagi Sekolah Rendah dengan meningkatkan waktu belajar bahasa Melayu. Bagi pelajar Tahap I, waktu belajar ditingkatkan dari 270 minit seminggu kepada 300 minit seminggu; manakala bagi Tahap II, dari 150 minit kepada 240 minit seminggu.
  2. Untuk transformasi Kurikulum Bahasa Melayu di Sekolah Menengah, ia masih dalam proses penggubalan dan akan dilaksanakan pada tahun 2012 dengan menumpukan kepada Dokumen Standard Bahasa Melayu.
  3. Bagi Kurikulum Tingkatan 6 (STPM), menurut Majlis Peperiksaan Malaysia, transformasi untuk pembelajaran bahasa Melayu akan bermula pada 2011, dan berbentuk Sistem Modular.
  4. Pelajar sekolah menengah (pelajar Tingkatan 1 hingga 5) berpeluang memanfaatkan Komponen Sastera dalam Bahasa Melayu (KOMSAS) yang mana teks KOMSAS baru Tingkatan 1 dan 4 telah digunakan mulai Januari 2010. Teks Kesusasteraan Melayu Elektif baru juga telah digunakan untuk pelajar Tingkatan 4 dan 5 bermula Januari 2010.
  5. Pelaksanaan Program Literasi dan Numerasi (LINUS) bertujuan untuk memastikan semua murid dapat membaca, mengira dan mengenal huruf selepas tiga tahun persekolahan.
  6. Program PROTIM (Membaca dan Menulis) membolehkan murid Tahap II (Tahun 4, 5 dan 6) yang masih lemah dapat menguasai kemahiran berbahasa sebelum mengikuti pembelajaran di peringkat menengah.
  7. Menubuhkan Jawatankuasa Pelaksana MBM bagi memastikan program bahasa Melayu lebih terancang dan hasrat dasar Memartabatkan Bahasa Melayu akan tercapai.

Program Kokurikulum

  1. Pemantapan program memartabatkan bahasa Melayu oleh Bahagian Teknologi Pendidikan diadakan melalui penganjuran aktiviti seperti Mari Membaca, Kem Penulis Muda, program Nilai Ilmu Amalan Membaca (NILAM), Minggu Bahasa dan Klinik Bahasa.
  2. Bahagian Pendidikan Teknik Vokasional menganjurkan program Membaca 1 Buku Bahasa Melayu setiap bulan dalam kalangan pegawainya sebagai menyokong usaha memartabatkan bahasa Melayu selain mengadakan KOMSAS Mentoring untuk pelajar Tingkatan 4 dan 5.
  3. Institut Pendidikan Guru Malaysia (IPGM) pula menganjurkan aktiviti Pelestarian Kebudayaan Melayu kepada guru pelatih, guru sekolah menengah dan rendah sebagai program penataran pendidikan kebudayaan, pelestarian aktiviti berkaitan budaya dan penyelidikan aspek kebudayaan setempat.

Program Kajian

  1. Institut Aminuddin Baki (IAB) menjalankan penyelidikan tahap kompetensi pemimpin sekolah dalam bahasa Melayu untuk guru besar dan pengetua.
  2. Jemaah Nazir telah mengadakan kajian tahap penguasaan bahasa Melayu dalam kalangan guru berbangsa Cina dan India yang mengajar subjek Bahasa Melayu di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK). Ini bagi memartabatkan lagi bahasa Melayu dalam kalangan guru bukan Melayu yang mengajar mata pelajaran tersebut di sekolah bukan Melayu.
  3. Bahagian Perancangan dan Penyelidikan Dasar Pendidikan juga telah mengadakan kajian penguasaan bahasa Melayu dalam kalangan guru yang mengajar Bahasa Melayu di sekolah rendah dan menengah.
  4. Jemaah Nazir turut mengadakan pemeriksaan bagi mata pelajaran Bahasa Melayu yang berfokus kepada penguasaan kemahiran lisan dan menulis di peringkat sekolah menengah, terutamanya pelajar Tingkatan 1 hingga 3.

Program Latihan dan Pembangunan

  1. IPGM telah menganjurkan Wacana Epistemologi dan Pemikiran Alam Melayu, khususnya untuk pensyarah-pensyarah IPG. Selain itu, IPGM turut mengadakan program pengantarabangsaan bahasa Melayu, Kursus Ketepatan Penggunaan Bahasa Melayu dalam Penulisan Dokumen Rasmi dan Kursus dalam Perkhidmatan. Bagi aktiviti peningkatan kepakaran guru bahasa Melayu, IPGM telah mengadakan pelbagai kursus berkaitan untuk meningkatkan prestasi guru.
  2. Program-program lain yang turut dianjurkan dalam usaha memartabatkan bahasa Melayu adalah Kempen Kecintaan Terhadap Bahasa Kebangsaan, Kursus Pemerkasaan Bahasa Kebangsaan dalam Kalangan Pelajar dan Guru, Pemilihan Munsyi Dewan, Konvensyen Munsyi Dewan, Kursus Pengukuhan Bahasa Melayu dan taklimat sukatan pelajaran bahasa Melayu kepada Jurulatih Utama Bahasa Melayu seluruh negara.
  3. Bahagian Teknologi Pendidikan kini dalam usaha pembinaan e-Bahan Bahasa Malaysia untuk memeriksa kesalahan umum tatabahasa dan apresiasi puisi. Selain itu, bahagian ini juga membuat pembelian dan pengedaran bahan “off the shelf” CD Kancil, memuat turun perisian kursus e-Bahan Bahasa Melayu pada LMS dan menambah baik prasarana yang disediakan.
  4. Bahagian Pendidikan Teknik Vokasional turut mewujudkan Pusat Kecemerlangan Mata Pelajaran di Sekolah Menengah Teknik (SMT) yang memberi penumpuan kepada mata pelajaran teknik, tetapi dalam masa sama tetap memartabatkan bahasa Melayu.

Kesimpulan kepada usaha-usaha yang dijalankan oleh KPM dari segi pemartabatan bahasa Melayu, ia sebenarnya berasaskan kepada pedoman belajar bahasa yang mana ia memerlukan bahasa itu dipelajari setiap hari. Selain itu, program ini turut bertujuan untuk membina asas yang kukuh, menetapkan sasaran, menumpukan kepada kepentingan dan tidak takut melakukan kesilapan serta yang paling penting, keseronokan mempelajari bahasa Melayu.

Selaku agensi di bawah KPM, ITNM juga tidak ketinggalan dalam memainkan peranan memartabatkan bahasa Melayu melalui pelbagai aktiviti penterjemahan dan khidmat jurubahasa serta kursus yang dianjurkan. Perbincangan ini turut membuka ruang kepada pihak ITNM menerangkan strategi dan hala tuju bagi memartabatkan bahasa Melayu yang diketengahkan oleh ITNM selari dengan misi mengatasi halangan bahasa selain meningkatkan kepustakaan Melayu sebagai wahana pemikiran rakyat. Berikut adalah aktiviti teras dilaksanakan oleh ITNM seperti yang dibentangkan dalam mesyuarat tersebut:

1.      Menerbitkan buku terjemahan dalam bahasa Melayu
Sehingga 2010, ITNM telah menterjemahkan 507 judul dalam pelbagai bidang seperti Pendidikan, Pengurusan, Sastera, Teknologi Maklumat, Sains, Sains Sosial, Tamadun Islam dan lain-lain. Daripada jumlah tersebut, sebanyak 333 judul telah diterjemahkan ke bahasa Melayu. Terjemahan ini amat penting, khususnya untuk golongan pelajar dan masyarakat umum bagi memastikan bahan rujukan dalam bahasa Melayu sentiasa ada dan berkembang selaras dengan perkembangan ilmu di peringkat global.

2.      Menterjemah buku pelanggan ke bahasa Melayu
ITNM turut menawarkan khidmat menterjemah buku pelanggan untuk menjana pendapatan bagi menampung kos pentadbiran. Sehingga kini, sebanyak 551 buku pelanggan diterjemahkan berdasarkan permintaan pelanggan. Dalam hal ini, ITNM tidak menerbitkan buku yang diterjemahkan itu kerana hak cipta dan kebenaran mencetak dimiliki oleh pelanggan tersebut.

3.      Menterjemah dokumen bahasa asing ke bahasa Melayu
Khidmat utama ditawarkan oleh ITNM adalah khidmat terjemahan dokumen komersil. Sehingga kini, sebanyak 257,568.7 halaman dokumen dan sijil telah diterjemahkan. Daripada jumlah tersebut, sebanyak 129,725.7 merupakan terjemahan daripada pelbagai bahasa asing ke bahasa Melayu. Antara dokumen yang diterjemahkan ke bahasa Melayu adalah sijil lahir, pasport, lesen memandu, transkrip, risalah perubatan, risalah data keselamatan, polisi insurans, borang soal selidik, laporan tahunan, manual latihan, dokumen undang-undang, garis panduan untuk Kementerian Kesihatan dan Manual tentera Darat. Pelanggan ITNM pula terdiri daripada individu, sektor awam, sektor swasta dan syarikat multinasional.

4.      Menyediakan khidmat kejurubahasaan daripada bahasa asing ke bahasa Melayu
ITNM menawarkan khidmat kejurubahasaan bagi bahasa asing ke bahasa Melayu dan juga sebaliknya untuk persidangan, mesyuarat, seminar, latihan, lawatan dan perbicaraan di mahkamah. Sehingga 2010, sebanyak 801 projek kejurubahasaan dilaksanakan dan 98 daripadanya melibatkan khidmat kejurubahasaan daripada bahasa asing ke bahasa Melayu.

5.      Menganjurkan kursus penterjemahan bahasa Melayu
Selain khidmat terjemahan dan kejurubahasaan, ITNM turut menganjurkan Kursus Penterjemahan Bahasa Melayu, Bengkel Penyuntingan Terjemahan, Bengkel Suntingan Karya Asli, Kursus Jurubahasa dan Kursus Bahasa Asing. Sehingga kini, sebanyak 227 kursus telah dianjurkan dengan bilangan peserta 5,215 orang. Daripada jumlah tersebut, sebanyak 162 kursus melibatkan bahasa Melayu dengan peserta seramai 3,397.

Bagaimanapun, pihak ITNM tidak tertakluk atau hanya bertumpu kepada aktiviti teras sahaja, di mana ITNM turut merangka strategi dan program lain bagi memartabatkan bahasa Melayu. Berikut disenaraikan secara ringkas antara program yang sedang dan akan dilaksanakan:

  1. Selaras dengan usaha menyahut cabaran semasa, dengan pengumuman pemansuhan Pengajaran dan Pembelajaran Sains dan Matematik dalam Bahasa Inggeris (PPSMI), ITNM kini dalam proses menterjemah 130 judul buku Sains dan Matematik yang akan menjadi bahan bacaan tambahan di semua sekolah selewat-lewatnya pada penghujung 2012.
  2. Menterjemah 50 judul buku bertemakan kreatif ke bahasa Melayu untuk menggalakkan minda dan pemikiran lebih kreatif untuk menyokong usaha kerajaan melahirkan generasi hadapan yang berfikiran kritis dan kreatif.
  3. Cadangan menterjemah buku bertemakan sukan ke bahasa Melayu selaras dengan usaha Kementerian melaksanakan “Satu Murid Satu Sukan”. ITNM sedang melihat judul buku sesuai yang terpilih untuk diterjemahkan ke bahasa Melayu, yang mana ia membawa aspirasi dan semangat sukan ke dalam diri pembacanya.
  4. ITNM juga sedang mengumpul bahan-bahan Sastera Dunia untuk diterjemahkan ke bahasa Melayu. Ia bertujuan agar karya hebat ini dapat dinikmati dan dihayati masyarakat tempatan seterusnya mendedahkan mereka dengan kerencaman masyarakat asing.
  5. ITNM juga sedang dalam usaha menambah jumlah kursus yang dianjurkan bagi menambah lagi bilangan penterjemah untuk menampung permintaan perkhidmatan yang ITNM sediakan.

Hasil daripada pembentangan ini, pihak ITNM menyimpulkan bahawa segala pelaksanaan usaha bagi menerbitkan buku terjemahan bahasa Melayu adalah sebagai mendukung program memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan. Tanpa sokongan padu daripada KPM, tidak mungkin ITNM dapat merealisasikan perancangannya serta mencapai kejayaan seperti sekarang.

Selain objektif penganjuran perbincangan meja bulat yang memberi fokus kepada memartabatkan bahasa Melayu, ia turut bertujuan untuk berkongsi idea dan mendapatkan pandangan ahli mesyuarat bagi mencari kata sepakat dalam usaha dan perjuangan memartabatkan bahasa Melayu. Sesi sumbang saran telah dibuka bagi mendapatkan maklum balas tentang strategi memartabatkan bahasa Melayu daripada pelbagai pihak. Secara ringkas, berikut adalah maklum balas, saranan dan cadangan yang diketengahkan oleh ahli mesyuarat berkenaan usaha memartabatkan bahasa Melayu (MBM):

  1. Memperkukuhkan dasar kerajaan mengenai bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan.
  2. Meningkatkan nilai ekonomi bahasa Melayu dengan mengkaji semula sistem penggredan di peringkat sekolah, institusi pengajian tinggi (IPT) dan keperluan dalam bidang pekerjaan. Jika sebelum ini, syarat kelayakan yang diperlukan hanya lulus, ia sudah sewajarnya dinaikkan taraf sekurang-kurangnya kepada pencapaian kepujian.
  3. Menubuhkan jawatankuasa khas kabinet yang akan memperjuangkan hal-hal berkaitan bahasa Melayu.
  4. Mengemukakan satu memorandum berkaitan memperkasa dan memartabatkan bahasa Melayu ke kabinet.
  5. Menjadikan bahasa Melayu sebagai identiti masyarakat, tanpa mengira kaum dan bangsa dengan menghapuskan tanggapan bahawa bahasa Melayu hanya untuk orang Melayu.
  6. Menguatkuasakan penggunaan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar di peringkat sekolah dan universiti.
  7. Mewujudkan semula ujian lisan di peringkat sekolah dan mewajibkannya sebagai salah satu syarat kelayakan menyambung pengajian di peringkat universiti.
  8. Pemilihan dan pelantikan guru bahasa Melayu di sekolah mestilah dalam kalangan guru yang mempunyai kepakaran dalam pengajian Melayu.
  9. Usaha untuk memartabatkan bahasa Melayu mestilah bermula dengan membudayakan bahasa Melayu melalui penerokaan aspek apresiasi, penjiwaan dan penghayatan amalan seperti berpantun, gurindam, seloka dan nazam. Mata pelajaran bahasa Melayu dan sastera Melayu juga perlu merentasi disiplin dan lengkap dengan aspek amali.
  10. Mewajibkan pengajian bahasa Melayu untuk pelajar asing.
  11. Mengadakan latihan pengukuhan di peringkat Institut Pendidikan Guru (IPG) khusus bagi bakal guru yang mengajar bahasa Melayu dan Sastera Melayu.
  12. Menjadikan Sastera Melayu sebagai subjek teras di peringkat sekolah menengah.
  13. Memberikan keistimewaan kepada guru yang mengajar bahasa Melayu dan Sastera Melayu sama seperti guru yang mengajar Sains dan Matematik dalam bahasa Inggeris.
  14. Mewujudkan ujian bahasa Melayu di peringkat IPT sebagaimana ujian bahasa Inggeris (MUET).
  15. Mengawal peranan media yang menyekat siaran rancangan bahasa Melayu berbanding bahasa Cina dan Tamil yang lebih tinggi nilai komersialnya.
  16. Menghasilkan bahan sokongan kepada usaha memartabatkan bahasa Melayu seperti bahan bercetak, drama, filem dan lirik lagu yang menggunakan bahasa Melayu standard. Bahan berkenaan perlu dipasarkan secara meluas supaya lebih mudah didapati.
  17. Menambah kemudahan teknologi maklumat dan komunikasi di peringkat sekolah bagi mendukung usaha memperkasakan bahasa Melayu.

Dapatan daripada perbincangan ini, pengerusi mesyuarat menyimpulkan bahawa isu untuk memperkasakan bahasa Melayu ini sebagai perkara yang sangat kompleks. Ia melibatkan banyak pihak, banyak kaedah pelaksanaan, dan ia bukanlah sesuatu yang mudah terutamanya untuk menggubal sesuatu dasar. Walau bagaimanapun, pihak terlibat seharusnya memainkan peranan mengikut bidang kepakaran masing-masing. Jika semua yang terlibat tahu dan mengambil inisiatif melaksanakan peranan masing-masing, ia sedikit sebanyak dapat membantu merealisasikan perkara yang dibincangkan pada mesyuarat ini. Selain itu, cadangan mewujudkan satu jawatankuasa kabinet merupakan idea yang bernas kerana di situlah segala keputusan berkaitan penggubalan dasar boleh dibuat. Pengerusi turut mengusulkan agar satu memorandum ringkas dibuat dan dihantar kepada Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Pelajaran bagi menyokong usaha beliau terutamanya dalam menukarkan dasar PPSMI kepada dasar Memartabatkan Bahasa Malaysia dan Memperkukuh Penguasaan Bahasa Inggeris (MBMMBI). Hala tuju dan strategi yang dicadangkan akan diusulkan kepada Menteri Pelajaran selanjutnya dibentangkan di peringkat kabinet.

Sila klik di sini untuk melihat foto semasa Perbincangan Meja Bulat Memartabatkan Bahasa Melayu (MBM).